Raketartillerie in het Nederlandse leger
Bij artillerie wordt vaak slechts gedacht aan kanonnen, houwitsers en granaten. Tot de artillerie behoren echter ook de geleide en ongeleide raketten, die in het veld worden gebruikt, de zogenaamde raketartillerie. Alhoewel het Nederlandse leger sinds 2004 niet meer over raketartillerie beschikt, is het gedurende ruim 4 decennia een belangrijk onderdeel van de Nederlandse artillerie geweest. Deze pagina beschrijft beknopt de geschiedenis van de Nederlandse raketartillerie en geeft een overzicht van de gebruikte wapens.
In 1959 werd de 109e Afdeling Veldartillerie opgericht en voorzien van de Honest John, een niet-geleide raket met een kaliber van 762 mm en een bereik van 30 km. Niet lang daarna werd de 119e Afdeling Veldartillerie opgericht en eveneens uitgerust met de Honest John. De introductie van raketartillerie in Nederland viel nagenoeg samen met de entree van nucleaire artillerie in Nederland; in 1960 waren reeds kernkoppen voor de Honest John ingevoerd en in 1962 waren de eerste nucleaire Honest Johns operationeel. Alleen de nucleaire houwitsergranaten die in 1961 hun intrede in Nederland deden, gingen de nucleaire Honest John voor.
De Honest John werd begin jaren '50 ontwikkeld in de Verenigde Staten bij Douglas en ging daar in 1953 in productie. Deze eerste versie van de Honest John kreeg de typeaanduiding M31. De M31 was qua mobiliteit en reikwijdte vergelijkbaar met conventionele veldartillerie. Ook qua tactische inzetbaarheid en toepassing (vuursteun voor het front) hoorde het nieuwe wapen logischerwijs bij de veldartillerie. Na verschillende verbeteringen van de M31 werd in 1960 een drastisch herziene versie van de Honest John in de VS in productie genomen: de M50, die een bijna twee keer zo groot bereik had als de M31. De Nederlandse artillerie heeft zowel over de M31 als de M50 beschikt.
In 1978 volgde de Lance-raket de inmiddels verouderde Honest John op. De Lance was een zelf-geleide raket met een maximale dracht van 120 km, die was vanaf 1963 in de Verenigde Staten was ontwikkeld bij Ling-Temco-Vought (LTV) en in 1972 daar in productie was genomen. In 1978 werden de 109e en 119e Afdeling Veldartillerie opgeheven en werd de 129e Afdeling Veldartillerie opgericht en met de Lance-raket uitgerust. Ook de Lance-raketten konden worden voorzien van nucleaire lading. In 1992 werd de inmiddels flink verouderde Lance-raket na 14 jaar trouwe dienst uit de bewapening genomen vanwege internationale afspraken over nucleaire ontwapening. Hiermee werd de fase van de 'grote raketten' bij de Nederlandse artillerie afgesloten.
De afschaffing van de Lance betekende echter niet het einde van de raketartillerie bij de Koninklijke Landmacht. In 1988 was namelijk het Multiple Launch Rocket System (MLRS) aangeschaft. Een jaar later werd de 109e Batterij Veldartillerie opgericht (als onderdeel van het Divisie Gevechtssteun Commando) en uitgerust met dit wapensysteem. Het MLRS was een meervoudig
raketlanceersysteem op een rupsonderstel, dat binnen één minuut twaalf raketten achter elkaar kon afvuren. De raketten hadden een bereik van ruim 30 km en bevatten ieder 644 subprojectielen, die boven het doelengebied werden uitgeworpen. Hierdoor was het systeem geschikt om zowel personeel als lichtgepantserde doelen aan te vallen. Met de komst van de nieuwe vuurmond van de artillerie, de PzH 2000, in het vooruitzicht, werd begin
jaren 2000 duidelijk dat een aantal taken van de batterij overbodig zou worden. In combinatie met de bezuinigingen binnen de Koninklijke Landmacht, leidde dit tot het besluit de MLRS uit de bewapening te nemen. In 2004 werd de 109e Batterij Veldartillerie dan ook opgeheven en kwam er een einde aan een periode van 45 jaar raketartillerie bij de Koninklijke Landmacht.
Na een tijdje stof te hebben vergaard in de Nederlandse arsenalen, zijn de overtollige MLRS-systemen begin 2006 aan Finland verkocht, inclusief een deel van de voorraad M26-raketten. Omdat er voor de resterende M-26 raketten, ongeveer 16.000 stuks, geen koper kon worden gevonden, werd besloten deze te vernietigen.
|
Overzicht Nederlandse raketartillerie door de jaren heen |
Hieronder de raketartillerie die door de jaren heen door het Nederlandse leger is gebruikt op een rijtje. Er komen in de 45-jarige geschiedenis van de Nederlandse raketartillerie slechts drie verschillende raketsystemen voor.
Honest John
| Type | Ongeleide raket |
| Fabrikant | Douglas Aircraft Corporation, VS |
| In NL ingevoerd | 1959 |
| Gewicht (M31/M50) | 2640 kg/1960 kg |
| Lengte (M31/M50) | 8,30 m/7,92 m |
| Diameter | 0,76 m |
| Snelheid | Mach 2,3 |
| Max. hoogte | Ruim 9 km |
| Max. dracht (M31/M50) | 25 km/48 km |
| Munitie | Nucleaire kernkop (tot 40 kT) of 680 kg conventionele HE springstof |
| Bediening | 18 man (inclusief 3 chauffeurs) |
De eerste versie van de Honest John, die in 1953 in productie werd genomen, kreeg de typeaanduiding M31. De compleet herziene versie, die vanaf 1960 werd geproduceerd, kreeg de typeaanduiding M50. De Nederlandse artillerie heeft tussen 1959 en 1978 beide typen in de bewapening gehad, bij de 109e en 119e Afdeling Veldartillerie. Lancering van de raket vond plaats vanaf
een M289 Launcher, een voor de Honest John gemodificeerde 6x6 5-tonner.
Lance
| Type | Zelf-geleide raket |
| Fabrikant | Ling-Temco-Vought, VS |
| In NL ingevoerd | 1978
|
| Gewicht | 1290 kg |
| Lengte | 6,10 m |
| Diameter | 0,56 m |
| Snelheid | Mach 3 |
| Max. hoogte | 45 km |
| Max. dracht | 120 km |
| Munitie | Nucleaire kernkop (tot 100 kT) of conventionele kop met submunitie |
| Bediening | 11 man |
De Lance-raket werd reeds in 1974 door Nederland aangeschaft, maar werd pas in 1978 operationeel bij de 129e Afdeling Veldartillerie. Tevens werd door het toenmalige kabinet Van Agt besloten de Lance te voorzien van een nucleaire kop, hetgeen op veel protest kon rekenen. De Lance werd gelanceerd vanaf de M667 Lance Launcher, een aangepaste versie van de M113 Armored Personnel Carrier.
M270 MLRS
| Type | Gemechaniseerd meervoudig raketsysteem |
| Fabrikant | Lockheed Martin, VS |
| In NL ingevoerd | 1988 |
| Gewicht
(voertuig) | 19414 kg |
| Lengte (M26) | 3,94 m |
| Diameter (M26) | 0,28 m |
| Herlaadtijd | 7 minuten |
| Motor
(voertuig) | 8 cilinder diesel, 500 pk |
| Max. dracht | 32 km |
| Munitie | 2 containers met ieder 6 stuks 277 mm raketten, type M26 |
| Bediening | 3 man |
Het Multiple Launch Rocket System (MLRS) is een 'shoot-and-scoot' raketsysteem met de vuurkracht van een complete batterij M109's. De in Nederland gebruikte munitie was de standaard ongeleide raket M26, die 644 stuks submunitie bevat en waarvan er 12 binnen één minuut door het MLRS konden worden afgeschoten. In 2001 kreeg het MLRS de beschikking over het geautomatiseerde Vuursteun Informatiesysteem voor het MLRS (VUIST-MLRS). Het betrof een modern wapensysteem met een eigen boordcomputer, dat vuuropdrachten automatisch afhandelde. In Nederland is het MLRS sinds 2004 uit de bewapening, maar elders nog veel in gebruik.
| Media: |
Technische gegevens Honest John lanceerinrichting (uit Technische
Handleiding KL)
|
|
Technische gegevens Honest John aanhanger (uit Technische Handleiding
KL)
|
Foto's:
raketartillerie in het Nederlandse leger
|
Filmpje: promotiefilmpje Lance raket US Army
|
|
Filmpje: lancering Lance raket, Navo basis, Kreta, 1991
|
|
Filmpje: Multiple Launch Rocket System KL, 1998
|
|
Home
In 1959 werd de 109e Afdeling Veldartillerie opgericht en voorzien van de Honest John, een niet-geleide raket met een kaliber van 762 mm en een bereik van 30 km. Niet lang daarna werd de 119e Afdeling Veldartillerie opgericht en eveneens uitgerust met de Honest John. De introductie van raketartillerie in Nederland viel nagenoeg samen met de entree van nucleaire artillerie in Nederland; in 1960 waren reeds kernkoppen voor de Honest John ingevoerd en in 1962 waren de eerste nucleaire Honest Johns operationeel. Alleen de nucleaire houwitsergranaten die in 1961 hun intrede in Nederland deden, gingen de nucleaire Honest John voor. 
In 1978 volgde de Lance-raket de inmiddels verouderde Honest John op. De Lance was een zelf-geleide raket met een maximale dracht van 120 km, die was vanaf 1963 in de Verenigde Staten was ontwikkeld bij Ling-Temco-Vought (LTV) en in 1972 daar in productie was genomen. In 1978 werden de 109e en 119e Afdeling Veldartillerie opgeheven en werd de 129e Afdeling Veldartillerie opgericht en met de Lance-raket uitgerust. Ook de Lance-raketten konden worden voorzien van nucleaire lading. In 1992 werd de inmiddels flink verouderde Lance-raket na 14 jaar trouwe dienst uit de bewapening genomen vanwege internationale afspraken over nucleaire ontwapening. Hiermee werd de fase van de 'grote raketten' bij de Nederlandse artillerie afgesloten. 
raketlanceersysteem op een rupsonderstel, dat binnen één minuut twaalf raketten achter elkaar kon afvuren. De raketten hadden een bereik van ruim 30 km en bevatten ieder 644 subprojectielen, die boven het doelengebied werden uitgeworpen. Hierdoor was het systeem geschikt om zowel personeel als lichtgepantserde doelen aan te vallen. Met de komst van de nieuwe vuurmond van de artillerie, de PzH 2000, in het vooruitzicht, werd begin
jaren 2000 duidelijk dat een aantal taken van de batterij overbodig zou worden. In combinatie met de bezuinigingen binnen de Koninklijke Landmacht, leidde dit tot het besluit de MLRS uit de bewapening te nemen. In 2004 werd de 109e Batterij Veldartillerie dan ook opgeheven en kwam er een einde aan een periode van 45 jaar raketartillerie bij de Koninklijke Landmacht.
Na een tijdje stof te hebben vergaard in de Nederlandse arsenalen, zijn de overtollige MLRS-systemen begin 2006 aan Finland verkocht, inclusief een deel van de voorraad M26-raketten. Omdat er voor de resterende M-26 raketten, ongeveer 16.000 stuks, geen koper kon worden gevonden, werd besloten deze te vernietigen.
