4 AVA (1946-1949)

Oprichting:	1946-04-01
Opheffing:	1949-08-11
Gelegerd te:	Oldebroek, Padang, Fort de Kock
Geschut:	25-ponder

In het machtsvacuüm dat na de capitulatie van Japan en het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië was ontstaan, had Indonesië zichzelf onafhankelijk verklaard, en was er een chaotische situatie ontstaan in de Nederlandse kolonie. In november 1945 werd een aantal Nederlandse infanteriebataljons uitgezonden om de rust en de orde te herstellen. Artillerie zou pas later volgen, op advies van kolonel Calmeyer, chef van het Militair Kabinet van de minister van Oorlog. Deze had in december 1945 de militaire situatie in Nederlands-Indië onderzocht en adviseerde een grote zending van hulpwapens ter ondersteuning van de lichte infanteriebataljons, waaronder zes afdelingen veldartillerie. Deze hulpwapens kwamen bekend te staan als de 'Calmeyer-eenheden'. Op 1 april 1946 werd met ongeveer 800 oorlogsvrijwilligers (OVW-ers) gestart met de vorming van de zes afdelingen veldartillerie. Op die dag werden op de Legerplaats bij Oldebroek acht batterijen veldartillerie opgericht, die werden aangeduid als 1 t/m 8 Batterij Veldartillerie (BtVA) en die later zouden worden omgevormd tot vier afdelingen veldartillerie door de batterijen twee aan twee samen te voegen tot respectievelijk 4 t/m 7 Afdeling Veldartillerie (AVA). De eerste tot en met derde afdeling bestonden namelijk al, deze behoorden tot het KNIL (A I t/m A III Veld). Eind 1946 vond nog de oprichting plaats van 8 AVA en 9 AVA, die grotendeels uit dienstplichtigen bestonden. Na de omnummering werden 1 t/m 8 BtVa met letters aangeduid. De A- t/m F-batterij behoorden (respectievelijk twee aan twee) tot de genoemde KNIL-afdelingen, de G- t/m O-batterij behoorden (twee aan twee) tot 4 t/m 7 Afdeling Veldartillerie.

De OVW-ers waren opgekomen in Wezep. Een deel van het personeel volgde een chauffeursopleiding in Breda, terwijl het kader in Engeland werd opgeleid. Het grootste deel van het personeel genoot een tweeënhalve maand durende artilleristische opleiding op de Oldebroekse Heide. De voorzieningen waren slecht, maar de sfeer was goed. Het artilleriematerieel was afkomstig van in Duitsland gelegerde Britse bezettingstroepen die geschut, trekkers en vrachtwagens verschaften voor de training. Eind mei 1946 vertrokken de toen nog acht batterijen naar Aldershot in Groot-Brittannië waar de militairen hun tropenkleding kregen uitgereikt, vaccinaties ontvingen en verder werden geïnstrueerd. Op 17 juni 1946 vertrokken de batterijen met het troepentransportschip "Volendam" naar Nederlands-Indië en op 16 juli 1946 arriveerden ze in de haven Tandjong Priok op Java. De batterijen werden ondergebracht in het Depot Artillerie KL in Batavia, verspreid over verschillende kazernes en gebouwen. Op 5 oktober 1946 vertrok het personeel voor de afdelingsstaven met de "Johan van Oldenbarnevelt" naar Nederlands-Indië. Na aankomst van de "Johan van Oldenbarnevelt" op 4 november 1946 meldden zich de KNIL-officieren en -onderofficieren, die als "adviseurs" aan de troepen verbonden werden en de onervaren militairen met raad en daad ter zijde stonden. De batterijen werden op bovengenoemde wijze omgevormd naar vier afdelingen, die echter nog niet over geschut beschikten, zodat dus niet geoefend kon worden. In de loop van november vertrokken de afdelingen naar hun definitieve bestemming.

4 AVA werd ingedeeld bij de U-Brigade en het Territoriaal Troepencommando te Midden-Sumatra. Commandant van de afdeling was majoor Vos. De eenheid werd volledig uitgerust met Engels materieel en had de 25 ponder als geschut. Aanvankelijk was Padang het operatiegebied van de afdeling, later werd dat Fort de Kock. 4 AVA kwam bij Padang al snel in vuurcontact met de tegenstander, op 2 december 1946 voor het eerst. In januari 1947 verleende de afdeling nog enkele malen vuursteun, waarna een periode van relatieve rust aanbrak. Die periode werd benut met onderhoud aan de stukken, het verkennen van nieuwe stellingen en het verbouwen van groente in de eigen moestuin. En een infanterietraining, want er was feitelijk meer behoefte aan infanteristisch optreden, dan aan artilleristisch optreden van de afdeling.

Eind juli 1947 barstte de Eerste Politionele Actie los en kwam de artillerie voor het eerst volledig in actie, ter ondersteuning van de oprukkende infanterie, die de belangrijkste economische gebieden op Java en Sumatra veroverden. De tweede helft van 1947 stond verder grotendeels in het teken van het zuiveren van de veroverde gebieden, hetgeen in een guerilla-achtige strijd ontaarde. Het jaar 1948 begon rustig. De onderhandelingen tussen Nederland en de Republiek resulteerden in een akkoord over de erkenning van de Republiek, maar de navolgende besprekingen over de invulling van de staatskundige structuur en de status van Indonesië liepen vast. De republikeinse troepen werden weer actief en de plannen voor demobilisatie van de Nederlandse troepen verdwenen in de ijskast. Demotivatie en oververmoeidheid waren het gevolg. Net als de overige eenheden kreeg 4 AVA te kampen met een grote toename van het aantal zieken en afgekeurden en dus met een sterk teruglopende sterkte. Om over de toestand van het materieel maar te zwijgen. Toch slaagde de Nederlandse troepen er eind 1948 in om tijdens de Tweede Politionele Actie de gebieden te veroveren die tijdens de Eerste Politionele Actie niet waren veroverd en de Republikeinse regering gevangen te nemen. Ook tijdens deze actie kwam nagenoeg de volledige artillerie in actie en net als na de Eerste Politionele Actie, volgde een periode van felle guerillastrijd, waarbij de artillerie zeer regelmatig in actie moest komen. In mei 1949 resulteerden hervatte onderhandelingen er onder internationale druk in dat de Nederlandse troepen zich terug moesten trekken. De republikeinse regering mocht terugkeren en er werd een conferentie belegd waarin de onafhankelijkheid van Indonesië zou worden geregeld. De strijd zat erop. Op 11 augustus 1949 keerden 4 tot en met 7 AVA met de "Johan van Oldenbarnevelt" terug naar Nederland. Op 27 december 1949 werd Indonesië formeel onafhankelijk.

Media:  Foto's: 4 AVA

Home